O Morelu

3Henryk Morel podczas realizacji rzeźby na II Biennale Form Przestrzennych w Elblągu, 1967 r.Henryk Morel urodził się 11 marca 1937 roku we wsi Goleniowy, a zmarł tragicznie 11 lipca 1968 roku na Suwalszczyźnie. Był synem Franciszka i Marianny z Kidawów. Jego dzieciństwo było trudne nie tylko ze względu na wojnę, ale przede wszystkim na śmierć rodziców (matka zmarła w 1939, a ojciec w 1942 roku). Te doświadczenia bardzo mocno wpłynęły na życie i zapewne także na twórczość uzdolnionego i wrażliwego chłopca. Po ukończeniu szkoły podstawowej uczęszczał do Liceum Pedagogicznego w Szczekocinach, a następnie do Państwowego Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem (uczył się pod kierunkiem Antoniego Kenara). Po jego ukończeniu rozpoczął studia na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Studiował tam w pracowni prof. Ludwiki Nitschowej, a następnie w pracowni prof. Jerzego Jarnuszkiewicza, gdzie w 1963 roku obronił pracę dyplomową. Równolegle studiował także na Wydziale Wzornictwa Przemysłowego.

Po ukończeniu studiów został asystentem w pracowni prof. Jerzego Jarnuszkiewicza. Najintensywniejszy okres działalności artystycznej Henryka Morela obejmuje lata 1958-68. W ciągu tych dziesięciu lat stał się on jednym z najwybitniejszych artystów awangardowych w Polsce. Henryk Morel jest szczególnie znany ze swoich rzeźb wykonanych z żelaza i gumy, a także jako współautor spektakli audiowizualnych. W 1966 roku powstał spektakl 5x wystawiony w Galerii Foksal, a jego autorami – oprócz Henryka Morela – byli: Grzegorz Kowalski, Cezary Szubartowski i Zygmunt Krauze. W 1967 roku wraz z Piotrem Perepłysiem stworzył spektakl Przestrzeń o wielozmysłowej percepcji. Ostatnią, dokończoną już po śmierci Morela, tego typu realizacją była Kompozycja przestrzenno-muzyczna, przygotowana przez artystę razem z Teresą Kelm i Zygmuntem Krauzem (1968 r.). W latach 1966-68 Morel stworzył także cykl rysunków zatytułowany Lunapark. Poszukiwania rzeźbiarskie Morela oraz jego idea powiązania muzyki z przestrzenią w spektaklach audiowizualnych znacząco wpłynęły na polską sztukę lat 60. i na późniejszą twórczość artystów awangardowych. Prace Morela znajdują się m.in. w: Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Okręgowym w Koszalinie i zbiorach prywatnych.

Niezwykła wrażliwość Henryka Morela – szczególnie na krzywdę i cierpienie – spowodowała, że po wydarzeniach marca 1968 roku w Warszawie artysta nie mógł odnaleźć się w ówczesnej rzeczywistości. Tragiczna samobójcza śmierć w lipcu 1968 roku zakończyła życie jednego z najzdolniejszych twórców swojego pokolenia, człowieka, którego początki życia, dzieciństwo i młodość były związane z Goleniowami i Szczekocinami. Pozostały po nim jego dzieła oraz pamięć jego przyjaciół artystów, historyków sztuki i rodziny.

Bibliografia:

  • Henryk Morel 1937-1968. Rzeźba, rysunek, kompozycja przestrzenna [katalog wystawy], red. nauk. katalogu Anna Maria Leśniewska, Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Warszawa 1996.
  • Henryk Morel (1937-1968) : rysunek, rzeźba, kompozycja przestrzenna [katalog wystawy], red. nauk. katalogu Anna Maria Leśniewska, Galeria Międzynarodowego Centrum Kultury, Kraków 1997.

  • Anna Maria Leśniewska, Nowe miejsce rzeźby w sztuce polskiej lat 60. XX wieku jako wyraz przemian w sztuce przestrzeni, Warszawa 2015.

Advertisements